​Ισλάμ και Ισλαμισμός. 

 

της Beatrix Kiddo
Την Κυριακή των Βαϊων, η χριστιανική κόπτικη κοινότητα στην Αίγυπτο έγινε στόχος άλλης μίας επίθεσης, που προσετέθη σε προηγούμενες, καθώς από το 2013 και μετά, οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι καλλιεργούν εχθρικό κλίμα εναντίον των πιστών, καταστρέφοντας ναούς και εξαπολύοντας απειλές. Αυτή τη φορά, δύο ιεροί ναοί έγιναν στόχοι βομβιστικών επιθέσεων των φανατικών Ισλαμιστών του ISIS, την ώρα της Θείας Λειτουργίας. Την Τρίτη, οι τζιχαντιστές επιτέθηκαν στην ορθόδοξη ιστορική μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά. Ο κατάλογος της βίας είναι μακρύς. Οι πρώτοι που αντιμετώπισαν τη θηριωδία των φονταμενταλιστών ήταν οι Ασσύριοι Χριστιανοί στη Μέση Ανατολή, οι οποίοι αναγκάστηκαν να γίνουν πρόσφυγες και όσοι απέμειναν στις πατρίδες τους, οργανώνονται πλέον στρατιωτικά.
Τα παραπάνω περιστατικά δεν απασχόλησαν ιδιαίτερα την κοινή γνώμη παρά την ευρεία κάλυψή τους από τα ΜΜΕ. Ίσως γιατί είναι δύσκολο να υποστηριχθεί στις περιπτώσεις αυτές η επιχειρηματολογία περί της επίθεσης στις δυτικές αξίες, του ισλαμοφασισμού, των ψυχωτικών εκτελεστών με ψυχολογικά προβλήματα, της κακής δυτικής πολιτικής που τώρα δρέπει τους καρπούς της κλπ κλπ. Το πρόσημο σε αυτές τις επιθέσεις, όπως και στις διώξεις των θρησκευτικών μειονοτήτων στη Μέση Ανατολή είναι θρησκευτικό και η παράμετρος αυτή προκαλεί εύλογη αμηχανία στη Δύση, η οποία προσπαθεί με κάθε μέσο να αποψιλώσει τη φονταμενταλιστική βία από την πίστη, υποστηρίζοντας είτε ότι το Ισλάμ δεν έχει σχέση με το φανατισμό, ο οποίος αποτελεί μία διαστροφή της διδασκαλίας του. 

Ασφαλώς το Ισλάμ και ο φονταμενταλισμός του δεν ταυτίζονται. Η πλειοψηφία των Μουσουλμάνων δεν είναι εν δυνάμει βομβιστές, ούτε φυσικά προάγουν τέτοιες μεθόδους. Ωστόσο, ο φονταμενταλισμός είναι μέρος του Ισλάμ, είναι αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής πτυχής του και αποτελεί, σύμφωνα με κάποιους ερευνητές, την αρχαιότερη μορφή του εν γένει φαινομένου. Πρόκειται για την ιδεολογικοποίηση πλέον της θρησκευτικής πίστης και την περαιτέρω χρήση της για πολιτικούς σκοπούς, υπό το πρίσμα μίας ολοκληρωτικής εγκαθιδρύσεως της ισλαμικής εξουσίας υπό τις επιταγές της Shari’a. Η τάση αυτή ονομάζεται Ισλαμισμός, οι οπαδοί της Ισλαμιστές και όχι Μουσουλμάνοι, όπως οι ειρηνικοί πιστοί του Κορανίου.

Ασφαλώς τα ερείσματα για την ιδεολογικοποίηση της πίστης υπάρχουν. Ήδη οι Σαλαφιστές έχουν ως σημαία την επιστροφή στη χρυσή εποχή του Ισλάμ, όπου κυριαρχούσαν οι στρατιωτικές νίκες και η διάδοση της πίστης. Ο ίδιος ο Μωάμεθ, εκτός από αρχηγός θρη-σκεί¬ας, ήταν ταυτοχρόνως πολιτικός και στρατιωτικός ηγέτης εδραιώνοντας με αυτόν τον τρόπο και την έννοια της ισλαμικής θεο¬κρατίας. Η jihad απετέλεσε το μέσο διάδοσης της θρησκείας για αιώνες, από τον 7ο έως και τον 17ο, όταν οι Οθωμανοί απέτυχαν να καταλάβουν τη Βιέννη (1683), μία μακρά περίοδος που οριοθετείται με τον όρο futuhat. Μετά από τη συντριπτική ήττα στη Βιέννη, η jihad τίθεται υπό μία πνευματική προοπτική. Στη σύγχρονη εποχή, η αντίληψη περί της jihad με όρους τρομοκρατίας (neo-jihad) εδράζεται στον Hassan Al-Banna που ίδρυσε το 1928 στην Αίγυπτο την Κοινότητα των Αδελφών Μουσουλμάνων και υποστήριξε τις τρομοκρατικές πρακτικές για τη διάδοση του Ισλάμ.

Η Δύση μπροστά στο φόβο της Ισλαμοφοβίας και της αποφυγής του κινδύνου ταύτισης των απλών πιστών με τον φονταμενταλισμό, περιθωριοποιεί τον παράγοντα της πίστης, προβάλλοντας κυρίως ως επιχείρημα την πολιτική ορθότητα. Ωστόσο, η τακτική αυτή αποπροσανατολίζει από την πρόκληση που αποτελεί για το δυτικό κόσμο η ισλαμική τρομοκρατία. Η άποψη αυτή που έχει διαδοθεί και από φιλελεύθερους Μουσουλμάνους, οι οποίοι επι¬θυ¬μούν μία αναμόρφωση του Ισλάμ, επιβεβαιώνεται από τη στάση των δυτικών: Σιγή ιχθύος για τα θύματα που μόνη τους ιδιότητα ήταν η διαφορετική θρησκευτική πίστη, ψυχιατρική θεώρηση των δραστών κλπ. Παρά ταύτα ακόμη και αυτές οι φωνές μέσα στο Ισλάμ φωνάζουν ότι δεν πρόκειται για ψυχοπαθείς. Πρόκειται για φανατικούς πιστούς που έχουν πλέον τη θρησκευτική πίστη ως ιδεολογία, και κινούνται ανάλογα.

Όταν ο Huntigton μίλησε για το Ισλάμ ως την επόμενη και μάλιστα βίαιη πρόκληση για το δυτικό πολιτισμό, οι απόψεις του απερρίφθησαν με σθένος από οπαδούς της πολυπολισμιτικότητας και από τους φιλελεύθερους. Ωστόσο, η θεωρία του επανέρχεται σήμερα προς διαπραγμάτευση. Όχι ασφαλώς γιατί το Ισλάμ ως θρησκεία αποτελεί βίαιη πρόκληση, όπως υποστήριξε, αλλά γιατί περιλαμβάνει τον Ισλαμισμό που εμφανίζεται εχθρικός απέναντι στη Δύση και σε ό,τι αυτή εκφράζει. Η ακραία πολιτική ορθότητα, όπως υποδεικνύουν και οι φιλελεύθεροι πιστοί του Κορανίου, δεν είναι απάντηση, από τη στιγμή που η ίδια η συνύπαρξη με τους Μουσουλμάνους βρίσκει αρκετές φορές προσκόμματα εξ αιτίας ενός δια¬φορετικού συστήματος αξιών. Αντιθέτως, είναι αναγκαία η στροφή προς τις φιλελεύθερες φωνές του Ισλάμ, η προσεκτική ακρόασή τους γιατί πραγματικά έχουν πολλά πράγματα να προσφέρουν στους δυτικούς, ώστε να αποφευχθούν τόσο η άκριτη αποδοχή των οπισθοδρομικών στοιχείων της θρησκείας αυτής στο πλαίσιο της πολιτικής ορθότητας, όσο και η άκριτη εχθρότητα προς τους πιστούς του Κορανίου που αναζητούν μία ειρηνική συνύπαρξη με τους δυτικούς πολίτες.

Advertisements