Περί Προπαγάνδας

12322831_10207802081907830_5678159428733974605_o

 

Στις δημοκρατίες οι αποφάσεις πρέπει, θεωρητικά και κατά πλάσμα, να ανάγονται στην βούληση του λαού. Μέχρι την ανάδυση των αστικών δημοκρατιών οι αποφάσεις ήταν προϊόν μιας κλειστής ομάδας ειδικών. Τα χαρακτηριστικά τους ήταν το υψηλό επίπεδο μορφώσεως, η επιτελική ενασχόληση με την πολιτική, που σημαίνει ολοκληρωτική διάθεση του εργασιακού χρόνου στα θέματά πολιτικής ευθύνης, η κοινότητα συμφερόντων. Ο επηρεασμός τους ήταν από δύσκολος έως αδύνατος. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι οι αποφάσεις τους ήταν αυτόχρημα και οι ιδανικότερες.

Η ανάδυση της μαζικής δημοκρατίας υποχρέωσε τις πολιτικές κυβερνήσεις να αναλάβουν το κόστος της ενημέρωσης του λαού. Η ενημέρωση του λαού, ως μη ειδικού κοινού, χρονικά περιορισμένου στις ανάγκες της βιοτής, ενίοτε πλήρως αδιάφορου για τα θέματα πολιτικής και διαιρεμένου από τα επιμέρους κοινωνικά ή ταξικά συμφέροντα προϋπέθετε συμπυκνωμένα χρονικά και ευσύνοπτα νοηματικά μηνύματα. Τα μηνύματα αυτά, βάσει των οποίων θα σχηματιζόταν η κατά πλάσμα συμπαγής λαϊκή επικύρωση της πολιτικής επέπρωτο επομένως να αποκτήσουν διλημματικό και προπαγανδιστικό χαρακτήρα.

Πέραν της οικονομίας του χρόνου και του ευσύνοπτου χαρακτήρα, ανάγκες που υποχρέωναν την πολιτική από τον καινοφανή μαζικό και λαϊκό της χαρακτήρα, μια άλλη φιλελεύθερη κατάκτηση, η γενίκευση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, απέκτησε εξ ανάγκης προπαγανδιστικό χαρακτήρα. Δεν ήταν πρωτογενώς η κρατική επιθυμία της προπαγάνδας που την δημιούργησε όσο η ανεξόριστη θέση ότι το κράτος έπρεπε να έχει μια αφήγηση για την ιστορία και τις πολιτικές του. Η αφήγηση αυτή, όπως κάθε αφήγηση, δεν μπορεί παρά να είναι μονομερής και μονόπλευρη, όπως κάθε θέση. Η σχετικότητα της κάθε ατομικής θέσης είναι η ίδια η σχετικότητα κάθε εθνικής θέσης. Ακόμη χειρότερη, η μη ανάληψη καμίας συγκεκριμένης αφήγησης της ιστορίας θα άφηνε ελεύθερο το πεδίο διείσδυσης και προπαγάνδας από άλλες ιστορικές αφηγήσεις, φίλιων ή εχθρικών κρατών. Συνεπώς η άρνηση της προπαγανδιστικής φύσης της υποχρεωτικής εκπαίδευσης θα επέτρεπε την προπαγάνδα τρίτων και επομένως, οξύμωρα και τραγικά, η αποφυγή της εκπαιδευτικής προπαγάνδας θα άφηνε έκθετο τον λαό στην ξένη προπαγάνδα.

Συμπερασματικά η προπαγάνδα είναι το ανεξόριστο στοιχείο της έλευσης του συλλογικού υποκειμένου Λαός στο ιστορικό προσκήνιο. Οξύμωρα και τραγικά οι πρώτοι που συστηματικά χρησιμοποίησαν την προπαγάνδα, πριν από τις κρατικές υποστάσεις, είναι οι επαναστάτες (για το τελευταίο στοιχείο σχετικά με την προπαγάνδα των επαναστατών Edward H. Carr (2000), Η εικοσαετής κρίση 1919-1939, Εκδόσεις Ποιότητα, σελ. 183).

Vasileios Chantzos

Advertisements