Το κήρυγμα μίσους ως έκφανση μιας κοινωνία σε στάση

12366150_10207802006745951_7288130277011600634_o

 

Η επικαιρότητα της εβδομάδας αποπνέει τη γνώριμη, απογοητευτική εικόνα της Ελλάδας: κυβερνητικοί ερασιτεχνισμοί και ανοργανωσιά στο μεταναστευτικό, παλινωδίες σε οικονομία και διοίκηση και τέλος, ένα κήρυγμα αβυσσαλέου μίσους κατά των ομοφυλοφίλων από έναν εκπρόσωπο της Εκκλησίας, τον Μητροπολίτη Καλαβρύτων. Θα εστιάσουμε στο τελευταίο.

Είναι ίσως ειρωνικό, αλλά το κείμενό του ξεκινά με την εξής υπενθύμιση: «δεν έχουμε το δικαίωμα να κρίνουμε τους ανθρώπους»· συνεχίζει επιχειρηματολογώντας (ορθά) ότι ακόμα και αν δεν συμφωνούμε με μια πράξη, αυτό δεν μας δίνει το δικαίωμα να καταδικάσουμε το πρόσωπο που την διέπραξε. Ωστόσο στη συνέχεια ο ίδιος ιεράρχης φροντίζει να θέσει εξαιρέσεις σε αυτόν τον κανόνα. Και κάπως έτσι καταλήγει να βδελύσσεται τα ίδια τα πρόσωπα. Χαρακτηρίζει όσους βιώνουν την ομοφυλοφιλία «αποβράσματα της κοινωνίας» και, για όσους την υπερασπίζονται με πολιτική ιδιότητα, προτρέπει: «φτύστε τους» και «μην τους αφήσετε να σηκώσουν κεφάλι».

Είναι μάλλον περιττό να πούμε ότι στο Ευαγγέλιο τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Εκεί βρίσκουμε εντολή του Χριστού να μην κρίνουμε, η οποία δίνεται χωρίς εξαιρέσεις. «Ο αναμάρτητος από εσάς να ρίξει πρώτος τον λίθο» (Ιω. 8,7). «Ακόμη και αν κάποιος ακούσει τους λόγους μου αλλά δεν τους τηρήσει, δεν τον κρίνω. Γιατί δεν ήρθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο» (Ιω. 12,47). «Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε» (Μθ. 7,1).

Ίσως να μην πιστεύετε στην ιστορικότητα της διήγησης των Ευαγγελίων. Ωστόσο η διδασκαλία της Εκκλησίας είναι εξ αντικειμένου αυτή των Ευαγγελίων. Δεν επιτρέπει μεν στην Εκκλησία να ευλογήσει γάμους ομοφύλων, όμως της επιβάλλει να μην διώχνει κανέναν άνθρωπο που θέλει να την πλησιάσει. Δεν αφήνει τον Χριστιανό να θεωρεί τον εαυτό σεσωσμένο και τους άλλους χαμένη υπόθεση. Και τέλος, του λέει να τους αγαπά.

Το πρόβλημα εδώ δεν είναι το ότι ένας κληρικός δεν εκφράζεται με ευαγγελικό πνεύμα διάκρισης –ούτε ο πρώτος είναι, ούτε ο τελευταίος– αλλά το αν η κοινωνία είναι συμμέτοχη σε αυτό το φαινόμενο. Και πολύ φοβάμαι ότι είναι. Στην Ελλάδα της κρίσης βασιλεύουν το αίσθημα του αόρατου εχθρού, ο μανιχαϊσμός και η αυτοδικαίωση. Νιώθουμε ανακούφιση επειδή δεν είμαστε σαν κάποιους άλλους και μας αρέσει η ιδέα ότι αυτοί οι άλλοι συνωμοτούν εναντίον μας. Απορρίπτουμε κάθε αυτοκριτική και θεωρούμε προδοτική μια θέση αν ξεφεύγει από το οπαδικό δίπολο «ή εμείς ή αυτοί».

Το κείμενο του Μητροπολίτη βρίθει από αναφορές ικανές να προσελκύσουν όσους σκέφτονται με αυτόν τον τρόπο. Είναι έκφανση της νοσηρότητας που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια, η οποία εκτόξευσε τη Χρυσή Αυγή στα έδρανα της Βουλής. Το κοινό που το επιδοκιμάζει πιστεύει σοβαρά ότι ο ομοφυλοφιλικός προσανατολισμός μπορεί να επιβληθεί σε κάποιον μέσω της πολιτικής και ότι εξυφαίνεται σχέδιο προς αυτήν την κατεύθυνση.

Αρκετές σταδιοδρομίες ιεραρχών, πολιτικών, συγγραφέων και δημοσιογράφων έχουνε χτιστεί πάνω σε αυτό το αίσθημα της «αόρατης απειλής». Δεν είναι τυχαίο ότι το κυβερνών κόμμα, που το εκμεταλλεύτηκε πανέξυπνα, φρόντισε να λησμονήσει τις επαγγελίες του για διαχωρισμό Εκκλησίας-Κράτους αμέσως μόλις αναρριχήθηκε στην εξουσία. Η σχέση αυτή είναι συμβιωτική, βολεύει και τους δύο.

Μονομέρεια μπορούμε να καταλογίσουμε ασφαλώς και στην αντικληρικαλική πλευρά. Υπάρχουν πάντα οι φωνές που απηχούν τερατώδη άγνοια για το περιεχόμενο της χριστιανικής πίστης και υβρίζουν συλλήβδην ιερείς και πιστούς, ακόμη και όταν πράττουν κάτι καλό. Η κριτική αυτή απευθύνεται στο δικό της κοινό, αποζητά την επιδοκιμασία του, χάνει όμως τον παρεμβατισμό της και καταλήγει να εξυπηρετεί και ακραίες φωνές εντός της Ιεραρχίας. Όμως στη δεδομένη περίπτωση η κατακραυγή για το ομοφοβικό κείμενο του Μητροπολίτη Καλαβρύτων είναι δικαιολογημένη.

Δεν πρέπει να μας διαφεύγει πάντως ότι οι διαθέσεις της κοινωνίας επάνω στο θέμα των σχέσεων Εκκλησίας-Πολιτείας δείχνουν να έχουν μεταβληθεί ριζικά τα τελευταία χρόνια και αυτό προοιωνίζεται μεγάλες εξελίξεις στο μέλλον. Είναι αναπόφευκτο ότι το θέμα αυτό κάποια στιγμή θα ανοίξει· η Ιεραρχία θα βρεθεί πίσω από τις εξελίξεις, αν δεν το ανακινήσει πρώτη και, καθώς δεν φαίνεται πρόθυμη για κάτι τέτοιο, πολύ φοβάμαι ότι το «φτύστε τους» θα ακουστεί πολλές φορές, μέχρι να οδηγηθούμε σε κάποιον συμβιβασμό. Δυστυχώς δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι είναι άλλο πράγμα το να είσαι σταθερός στις θέσεις σου και άλλο το να μένεις στάσιμος. Ίσως οι σκέψεις που καταγράφω στην πρώτη επαφή μου με το Παρατηρητήριο να μην αφορούν τόσο τους μη πιστούς. Το πρόβλημα νοοτροπίας όμως που συναντάμε σε ορισμένους εκπροσώπους της Ιεραρχίας (όχι όλους) δεν είναι διαφορετικό από αυτό που χαρακτηρίζει την ελληνική κοινωνία και σχεδόν κάθε οργανωμένη συλλογικότητα μέσα σε αυτήν: βρίσκεται σε στάση. Μένει πίσω από τις εξελίξεις, βολεύεται στον μικρόκοσμό της, αντιλαμβάνεται τη θύελλα μόνον όταν είναι πια αργά και είναι πάντα έτοιμη να τα χρεώσει όλα σε κάποια εξωτερική πλεκτάνη.

 

από τον Spyros Vougiouklakis για το Παρατηρητήριο

Advertisements