Δαπάνες, πρωτογενής παραγωγή και ανάπτυξη

Παρατηρητήριο

 

Στο κείμενο της Παρασκευής αναφερθήκαμε στην ανάπτυξη. Ένα από τα κρισιμότερα μεγέθη μιας οικονομίας. Που στην περίπτωση της ελληνικής, η οποία βρίσκεται σε εξάχρονη κρίση, είναι το κρισιμότερο μακράν. Σε πολλαπλάσιο βαθμό, συγκριτικά με τις άλλες χώρες που οδηγήθηκαν σε Μνημόνια. Λόγω των προβλημάτων παραγωγικότητας, έλλειψη πρωτογενούς παραγωγής κ.λ.π.

Παρ’ όλη όμως την κρισιμότητα του θέματος, ελάχιστοι συμμετέχοντες στην δημόσια συζήτηση αναφέρονται σε αυτό, μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου. Αλλά και πιο πριν, επτά στις δέκα αναφορές, ήταν χλευαστικές. Βλέπετε ο πρώην πρωθυπουργός, είχε διαπράξει το «λάθος» να την ορίσει σαν πρώτη προτεραιότητα.

Σε μια κανονική χώρα, αυτό θα είχε σαν αποτέλεσμα να επικεντρωθεί η δημόσια συζήτηση στο συγκεκριμένο αντικείμενο. Να γίνουν διεθνή φόρα (έγιναν αλλά πολύ λίγα), να προταθούν συγκεκριμένα πλάνα από διάφορες πλευρές και γενικά το ζήτημα να βρίσκεται σχεδόν καθημερινά στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας. Όχι στην Ελλάδα. Εδώ, πέρα από την αντιπολιτευτική προπαγάνδα, το ζήτημα απασχόλησε ελάχιστα. Και όταν απασχόλησε οποιονδήποτε πέραν των αρμοδίων της τότε κυβέρνησης, αυτό έγινε με όλους τους λάθος τρόπους…

Φυσιολογικά, με την εκλογή της νέας κυβέρνησης, το θέμα «εξαφανίστηκε». Ελάχιστες αναφορές από τα κυβερνητικά στελέχη και τον πρωθυπουργό. Κύρια σε συνάρτηση με την πιθανή αναδιάρθρωση χρέους. Που όμως, είναι εντελώς άσχετο με την ουσιαστική ανάπτυξη στην πραγματική οικονομία. Και που εξυπηρετεί μόνο στην περίπτωση που οι αρμόδιοι στοχεύουν σε ένα αναπτυξιακό μοντέλο στηριγμένο στον κρατικό έλεγχο. Τα σχετικά μοντέλα όμως, είναι μια άλλη (μεγάλη) συζήτηση.

Η ουσία είναι πως τα μόνα πραγματικά ζητήματα σχετικά με την επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης, που έχουν απασχολήσει την κοινή γνώμη σε σημαντικό εύρος, είναι δύο:

Α. Η ανάγκη δημιουργίας σημαντικής πρωτογενούς παραγωγής και η βελτίωση της μεταποίησης (δευτερογενής τομέας).

Β. Η περικοπή δαπανών του δημοσίου. Προς εξεύρεση πόρων για δημόσιες επενδύσεις, κατασκευή των απαραίτητων υποδομών και δημιουργία φιλικότερου επενδυτικού περιβάλλοντος (από την μείωση της φορολογίας).

Το πρώτο έχει προκαλέσει σοβαρές αντιπαραθέσεις. Κυρίως ως προς το κατά πόσο είναι εφικτό και αποτελεσματικό (άρα και επιθυμητό) να αποκτήσει η Ελλάδα αξιόλογη πρωτογενή παραγωγή.

Η απάντηση είναι μάλλον απλή. Δεν μπορεί. Διότι, όταν κατατάσσεσαι στις ανεπτυγμένες οικονομίες (ή, έστω, στις κορυφαίες αναπτυσσόμενες), οι κανόνες και η λογική λένε πως πρέπει να στοχεύσεις προς την παροχή υπηρεσιών. Ειδικά αν λέγεσαι Ελλάδα και έχεις τον τουρισμό σαν τον μεγαλύτερο «συνεισφέροντα» του Α.Ε.Π. Βέβαια τα τεράστια ελλείμματα πρωτογενούς παραγωγής, ειδικά σε τρόφιμα, πρέπει να καλυφθούν στο μέγιστό δυνατό βαθμό. Σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορεί ο πρωτογενής τομέας να αποτελέσει την «ατμομηχανή» της ανάπτυξης. Παρ’ όλα αυτά η συζήτηση έχει γίνει επανειλημμένα. Και μάλλον θα ξαναγίνει.

Το δεύτερο έχει αντιμετωπιστεί κυρίως στην λογική των απολύσεων στο δημόσιο και στο κλείσιμο των (πάμπολλων) φορέων του δημοσίου, που δεν επιτελούν έργο. Όχι άδικα. Αλλά ούτε σωστά. Το λάθος του σκεπτικού έγκειται στο ότι μια τέτοια αντιμετώπιση έχει τεράστιο (και άμεσα πληρωτέο) κόστος για την οικονομία. Κόστος που θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφικό. Ειδικά για την ελληνική οικονομία. Λόγω ακριβώς της τερατώδους εξάρτησής της από το κράτος.

Από πού νομίζετε προέκυψε το λάθος αποτέλεσμα των συντελεστών του Δ.Ν.Τ.; Από την φορολογία; Όχι βέβαια. Χωρίς να ισχυρίζομαι πως δεν έχει και αυτήτο μερίδιο ευθύνης της, η μεγάλη ζημιά ήρθε από την περικοπή δαπανών. Λίγο περισσότερο από 17% έφτασε η περικοπή δαπανών την τετραετία 2010-2014. Το τίμημα ήταν μια συνολική ύφεση μεγαλύτερη του 25%. Όποιος έχει αντιρρήσεις, απλά ας θυμηθεί πως ενώ το 2009 υπήρχε έλλειμμα 15,7% στον προϋπολογισμό, το 2014 είχαμε (περίπου) ισοσκελισμένο αποτέλεσμα! Ενώ η μεταβολή των εσόδων, ανοδική μεν αλλά μικρή (σχετικά).

Άρα δεν πρέπει να γίνουν περαιτέρω περικοπές στον δημόσιο τομέα; Φυσικά και πρέπει να γίνουν. Μεγάλες και εκτεταμένες. Με τέτοιους τρόπους όμως που να έχουν μόνο θετικό αποτέλεσμα στην οικονομία της χώρας. Ποιοι είναι αυτοί οι τρόποι;

Πρώτον εξορθολογισμός της λειτουργίας του δημοσίου με πλήρη αναδιοργάνωση και αναδιάρθρωση των δομών του και στοχευμένεςμετατάξεις. Αλλά χωρίς καθόλου ή ελάχιστες απολύσεις.

Δεύτερον, μαζικές ιδιωτικοποιήσεις. Όταν δεν μπορείς να περικόψεις μια δαπάνη, την «μεταβιβάζεις», την «πουλάς». «Μα και τότε θα γίνουν απολύσεις» μπορεί να ισχυριστεί κάποιος. Φυσικά και θα γίνουν. Μόνο που, λόγω του τιμήματος που θα καταβληθεί και της αύξησης παραγωγικότητας που θα επιδιώξει (και τις περισσότερες φορές θα πετύχει) ο ιδιώτης επενδυτής, θα είναι πολύ λιγότερες και με πολύ λιγότερο δυσμενές αποτέλεσμα στην οικονομία.

Δυστυχώς τους τελευταίους δέκα μήνες, βλέπουμε την κυβέρνηση να προσπαθεί με κάθε τρόπο να αποφύγει την εφαρμογή των παραπάνω. Το θέμα ανάπτυξη, αν εξαιρέσετε κάποιες υπουργικές «κορώνες» περί Β’ εξαμήνου 2016, έχει περάσει σε δεύτερη και τρίτη μοίρα. Απλά, είτε με την «περήφανη διαπραγμάτευση», είτε με ένα σωρό σαθρές δικαιολογίες, γίνεται έντονη προσπάθεια να μην επέλθει η παραμικρή αλλαγή στον δημόσιο τομέα. Όσο για ιδιωτικοποιήσεις, ας το αφήσουμε καλύτερα. Αρκεί να σκεφτούμε τα αρχικά Α.Δ.Μ.Η.Ε…

Τα πάντα όλα, θυσιάζονται στον βωμό της προστασίας της εκλογικής πελατείας. Αν όμως συνεχιστεί λίγο ακόμη αυτό το βιολί, ανάπτυξη η Ψωροκώσταινα θα ξαναδεί κατά το 2030. Και αυτό αν είμαστε τυχεροίδηλαδή…

Πέτρος Λάζος

petros.lazos@capital.gr

Twitter: @Marketelf

 

Δαπάνες, πρωτογενής παραγωγή και ανάπτυξη το βρήκαμε στο http://www.capital.gr

Advertisements