Μεταναστευτικό : σταυρόλεξο για δυνατούς λύτες

12038673_10207406412536343_8136340748766779749_o1

 

Μεταναστευτικό: σταυρόλεξο για δυνατούς λύτες

Της Ευφροσύνης Παυλακούδη*
«Καλαί: τους 16 έφτασαν οι νεκροί πρόσφυγες».
«Βούλγαροι συνοριοφύλακες πυροβόλησαν θανάσιμα Αφγανό πρόσφυγα».
«Σλοβενία: 600 πρόσφυγες έφτασαν στη χώρα από την Κροατία».
«Μετά τη Σερβία η Ουγγαρία έκλεισε τα σύνορα και με την Κροατία».
«Συμπλοκές στα κέντρα πρώτης υποδοχής στη Γερμανία».
«Καταυλισμούς για 7.000 μετανάστες θα δημιουργήσει η Πολωνία».
«Γεμίζει η πλατεία Βικτωρίας από αφίξεις προσφύγων».
«2.500 μετανάστες κατέφτασαν στον Πειραιά».
«Από την 1η Ιανουαρίου 2015 αποβιβάστηκαν στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου 500.000 μετανάστες/πρόσφυγες».
«Σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (ΙΟΜ) από τις 2 Σεπτεμβρίου 2015 μέχρι τις 26 Οκτωβρίου 2015 καταγράφηκε ο θάνατος 69 παιδιών από ναυάγια στο Ανατολικό Αιγαίο. Σε αυτά προστίθενται τουλάχιστον 7 των νεότερων περιστατικών με αποκορύφωμα της τραγωδίες της 28ης Οκτωβρίου».
«Αιγαίο: ένα απέραντο νεκροταφείο».

Αυτές είναι μερικές από τις λεζάντες του τελευταίου δίμηνου στις ελληνικές εφημερίδες και στο διαδίκτυο. Οι φωτογραφίες που τις συνοδεύουν αποκαρδιωτικές έως και ιδιαίτερα σκληρές, συνήθως απεικονίζουν άλλοτε διασώστες να μεταφέρουν άψυχα κορμιά παιδιών και οικογένειες σε απόγνωση που κλαίνε ενώ τους χτυπά το κύμα, άλλοτε μωρά υψωμένα σε λαοθάλασσα με τον στρατό να απειλεί. Οι αναλύσεις και τα κείμενα που τις συνοδεύουν στην πλειοψηφία τους επικριτικά τόσο στην κωλυσιεργία των ευρωπαϊκών θεσμών, όσο και την αναποτελεσματικότητα του χ, ψ κρατικού μηχανισμού, καταλήγουν συνήθως με εθνικιστικές ή αριστερίστικες κορώνες προς εντυπωσιασμό. Είτε θα φταίει ο καπιταλισμός γενικά κι αόριστα, είτε το έθνος θα κινδυνεύει με αλλοτρίωση, είτε η Ευρώπη με ισλαμοποίηση.

Την ίδια στιγμή στις Βρυξέλλες και το Στρασβούργο τρία θέματα δημιουργούν πολλαπλές διενέξεις, αν όχι έντονους διαξιφισμούς:
1) Κλειστά ή ανοιχτά σύνορα; Φράχτες ή όχι;
2) Κατανομή μεταναστών/προσφύγων με ποσοστώσεις ανά χώρα έναντι περισσότερων διαρθρωτικών πόρων ή πρώτα αποκατάσταση του ελέγχου στα εξωτερικά σύνορα της Ε.Ε.;
3) Διεύρυνση ή εμβάθυνση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος;

Διλήμματα που απαιτούν γενναίες αποφάσεις κι αφορούν τόσο το πολιτικό και κοινωνικό χαρακτήρα, όσο και το οικονομικό μέλλον της Ε.Ε. Και μπορεί στη χώρα μας, που είναι ο βασικός πυλώνας εισόδου μεταναστών/προσφύγων στην Ε.Ε., τα ζητήματα αυτά να αντιμετωπίζονται επιπόλαια, αν όχι να αποφεύγονται συστηματικά κι αστόχως, δεν συμβαίνει το ίδιο με τους Ευρωπαίους εταίρους μας.

Χαρακτηριστικές είναι οι δηλώσεις του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Βάλντις Ντομπρόβσκις, στη γερμανική εφημερίδα Rheinische Post, στις 16/9: «Σήμερα μερικές χώρες-μέλη υποδέχονται πολλούς πρόσφυγες και φέρουν το οικονομικό και οργανωτικό βάρος, ενώ άλλες αναζητούν άλλη προσέγγιση. Αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί. Χρειαζόμαστε μια ευρωπαϊκή λύση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκανε πολλές προτάσεις, μία εκ των οποίων είναι οι αναγκαστικές ποσοστώσεις για την υποδοχή προσφύγων. Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι πάνω απ’ όλα μια ανθρωπιστική κρίση, μια πρόκληση που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί όπως η οικονομική κρίση. Γι’ αυτό η Ευρώπη πρέπει να βρει μια ανθρωπιστική απάντηση. Η Ευρώπη οφείλει να βοηθήσει τις χώρες από τις οποίες προέρχεται η πλειονότητα των προσφύγων και των μεταναστών. Πρέπει να σταθεροποιήσουμε τις χώρες αυτές. Επίσης, οι γειτονικές χώρες χρειάζονται οικονομική και οργανωτική βοήθεια για να φροντίζουν καλύτερα τους πρόσφυγες. Χώρες όπως ο Λίβανος και η Τουρκία υποδέχονται πολύ περισσότερους πρόσφυγες απ’ ότι οι ευρωπαϊκές χώρες αναλογικά με τον πληθυσμό και την οικονομική τους ισχύ. Και φυσικά πρέπει να αντιμετωπίσουμε τις συγκρούσεις και τους πολέμους που προκαλούν τα προσφυγικά ρεύματα».

Λίγο πιο σκληρές, αν όχι απογοητευτικές, ήταν την ίδια μέρα και οι δηλώσεις του Γερμανού Αντικαγκελάριου Ζίγκμαρ Γκάμπριελ μετά την Σύνοδο Κορυφής στις 15/9 για το Μεταναστευτικό που δεν κατάληξε σε κάποια συμφωνία των μελών για την υποχρεωτική κατανομή 120.000 προσφύγων, αφού τόσο η Ουγγαρία, και η Πολωνία, όσο και η Τσεχία και η Σλοβενία αρνήθηκαν την κατανομή μέσω ποσοστώσεων: «Χτες η Ευρώπη καλύφθηκε για άλλη μια φορά από ντροπή. Αυτό που ζήσαμε το βράδυ είναι μια ακόμα μεγαλύτερη απειλή απ’ ότι η ελληνική κρίση. Όλοι συμμετέχουν όταν λαμβάνουν χρήματα, αλλά κανείς όταν είναι να αναλάβει ευθύνες. Αν αυτό συνεχίσει έτσι, θα είναι το τέλος των ισχυουσών όρων χρηματοδότησης».

Μερικές μέρες αργότερα, στις 22/9, περίπου το ίδιο, αλλά θέτοντας κι άλλες παραμέτρους, επισημαίνει και η καγκελάριος της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ, στη διάρκεια κοινών δηλώσεων με τον Φινλανδό πρωθυπουργό Γιούχα Σίπιλα: «Πρέπει να δούμε τους λόγους της φυγής των ανθρώπων. Αλλά νομίζω ότι ο φόβος δεν είναι καλός σύμβουλος. Η παγκοσμιοποίηση έχει ως αποτέλεσμα ότι διενέξεις που μας φαίνονται μακριά έχουν επιπτώσεις και σε μας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει μελλοντικά να ασχοληθεί περισσότερο με την αναπτυξιακή βοήθεια και τις δίκαιες συνθήκες επιβίωσης των ανθρώπων εκτός Ευρώπης. Τώρα όμως έχουμε πρώτα την αποστολή να δώσουμε καταφύγιο στους ανθρώπους με αξιοπρέπεια. Κάθε Ευρωπαίος εταίρος οφείλει να συνεισφέρει το δικό του μερίδιο. Και η Γερμανία είναι βεβαίως μια μεγάλη χώρα -είμαστε η μεγαλύτερη οικονομία- αλλά η ηθική υποχρέωση των 28 κρατών-μελών επιβάλλει να μην αναλαμβάνουν αυτή την ευθύνη μόνο οι λίγοι, να συμμετέχουν όλοι. Και θα μπορέσουμε μόνο μαζί – παρεμπιπτόντως μαζί και με τις ΗΠΑ και, όταν σκέφτομαι την Συρία, μαζί και με την Ρωσία – να καταπολεμήσουμε τα αίτια της φυγής των ανθρώπων».

Αντιστοίχως ο κ. Σίπιλα απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με το εάν η χώρα του σκοπεύει να κλείσει τα σύνορά της προς την Ρωσία ή προς τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, τόνισε: «Πρέπει να σεβαστούμε τους ανθρώπους. Πρέπει βεβαίως να αυξήσουμε τους ελέγχους, αλλά δεν μπορούμε να κλείσουμε τα σύνορά μας. Ας σεβαστούμε τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε.».

Τον επόμενο μήνα, με την Ελλάδα να έχει πια ολοκληρώσει τις εκλογικές διαδικασίες ανάδειξης νέας κυβέρνησης, στις 6/10, αίσθηση προκαλούν οι δηλώσεις του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ντόναλντ Τουσκ, στο κάλεσμα που απηύθυνε από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προς τους Ευρωπαίους να προστατεύσουν την Ένωση από τις δριμείες κριτικές που δέχεται: «Ευρώπη χωρίς εξωτερικά σύνορα, θα σημάνει Ευρώπη με εσωτερικούς φραγμούς, Ευρώπη χωρίς Σένγκεν. Χιλιάδες πρόσφυγες γνωρίζουν ότι η δική μας κοινότητα λαών είναι ανοιχτότερη και πλέον ανεκτική απ’ όλες τις άλλες και όλοι οι άνθρωποι στην Ευρώπη είναι ασφαλέστεροι από οπουδήποτε αλλού στον κόσμο. Ας μην αφήσουμε να γίνει η Ευρώπη ο αποδιοπομπαίος τράγος, λόγω της ανεξέλεγκτης κριτικής μεταξύ μας. Διαφορετικά, πολύ σύντομα οι θεοκρατίες θα αρχίσουν να μας δίνουν μαθήματα για το τι σημαίνει ανοχή και ανεκτικότητα, για το τι σημαίνει δημοκρατία. Η πρώτη εντολή σήμερα για την οποία θα πρέπει να αναλάβουν όλοι την ευθύνη τους είναι η αποκατάσταση του ελέγχου στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, ως μια εκ των ουκ άνευ προϋπόθεση».

Επιπροσθέτως, πιο πρόσφατα, χαρακτηριστικές είναι οι δηλώσεις στις 28/10 του Στέφεν Ζάιμπερτ, εκπροσώπου της γερμανικής κυβέρνησης στη διάρκεια τακτικής ενημέρωσης των δημοσιογράφων στο Βερολίνο όπου τόνισε: «Δεν πιστεύουμε ότι η προσφυγική κρίση που αφορά όλους στην Ευρώπη, μπορεί να επιλυθεί με την κατασκευή φρακτών ή τειχών όπως έκανε η Ουγγαρία και άλλες χώρες επιθυμούν. Δεν θα μπορέσουμε να βρούμε λύση, παρά μόνο αν εμείς, οι Ευρωπαίοι καταλήξουμε σε μια κοινή γραμμή, αν ενεργήσουμε μαζί, αν αλληλοενημερωνόμαστε διαρκώς, αν θεωρήσουμε τον στόχο αυτό κοινή αποστολή».

Φυσικά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, δυο μέρες μετά, στις 30/10, αποκτούν οι επισημάνσεις του Ευρωπαίου Επιτρόπου για τη Ψηφιακή Οικονομία, Γκίντερ Έτινγκερ στην εφημερίδα Rheinische Post: «H Ε.Ε. θα χρειαστεί πολύ περισσότερα χρήματα από τις χώρες-μέλη για να αντιμετωπίσει την προσφυγική κρίση. Και πιο συγκεκριμένα περισσότερα για τη συνεισφορά στους προσφυγικούς καταυλισμούς της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ιορδανία και στον Λίβανο, αλλά και για τη δημιουργία hotspots στην Ελλάδα και την Ιταλία. Για το 2016 η Ε.Ε. χρειάζεται από τις χώρες μέλη 8-10 δισ. ευρώ. Απ’ αυτά η Γερμανία θα πρέπει να καταβάλει περισσότερα από το ένα πέμπτο, δηλαδή περίπου 2 δισ. Παράλληλα η Ευρώπη πρέπει να διαθέτει την ικανότητα να μπορεί να καταγράφει 10.000 πρόσφυγες την ημέρα, διαφορετικά θα συνεχίσουν να κερδίζουν σε δημοτικότητα οι δεξιοί λαϊκιστές».

Όπως είναι προφανές από τα παραπάνω, η μεταναστευτική κρίση εκτός Ελλάδος αντιμετωπίζεται πολύπλευρα και αντιστοίχως πολύ πιο σοβαρά. Η Ε.Ε. με όλες τις αγκυλώσεις και τις δυσκολίες που προκύπτουν από τους διάφορους πολιτικούς συσχετισμούς σε κάθε χώρα-μέλος, προσπαθεί να μην χάσει τον ανοιχτό χαρακτήρα των κοινωνιών της και ταυτόχρονα να βρει λύσεις σε τρία επίπεδα: 1) στις χώρες προέλευσης, 2) στις χώρες εισόδου, 3) στις χώρες παραμονής είτε λόγω επιλογής, είτε λόγω συνθηκών. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι οι υπουργοί Εσωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συνεδριάσουν εκτάκτως στις 9 Νοεμβρίου με αντικείμενο συζήτησης τη μεταναστευτική κρίση, ενώ δυο μέρες μετά την έκτακτη Σύνοδο των υπουργών, στις 11 Νοεμβρίου, οι ηγέτες των χωρών της ΕΕ θα συναντηθούν με τους ομολόγους τους από χώρες της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής στη Μάλτα για να συζητήσουν τρόπους ελέγχου των μεταναστευτικών ροών.

Προσπάθειες γίνονται και μερικές θα έλεγα κόντρα σε πολιτικό κόστος και ακροδεξιές απειλές. Χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Γερμανίας, που όχι μόνο συνδράμει τα μέγιστα στο οικονομικό σκέλος αντιμετώπισης της κρίσης αυτής, αλλά κόντρα στο Pegida, τις απειλές νεοναζί που ξεφυτρώνουν σαν τα μπουμπούκια τελευταίως, αναμένεται να δεχτεί πάνω από 800.000 μετανάστες. Κι αυτό όχι λόγω της καλής απλά θελήσεως. Η πολιτική δεν είναι απλά ηθικές επιταγές, αλλά πρωτίστως έγκαιρη ανάγνωση των οικονομικών συνθηκών και αναλόγως πρωτοβουλιών προς συγκεκριμένη κατεύθυνση.

Και για να γίνω πιο συγκεκριμένη: Ο πρόεδρος του γερμανικού συνδέσμου εργοδοτών Ίνγκο Κράμερ σε συνέντευξη που παραχώρησε στη γερμανική εφημερίδα Suddeutsche Zeitung δήλωσε ότι θεωρεί ευλογία τους μετανάστες που φτάνουν στη Γερμανία, η οποία έχει άμεση ανάγκη από εργατικό δυναμικό. «Μέχρι τώρα σχεδόν τους φυλακίζουμε στα κέντρα υποδοχής. Τι αποτέλεσμα περιμένουμε να έχουμε; Τροφοδοτούμε διαμάχες και βανδαλισμούς. Τα επόμενα 20 χρόνια χρειαζόμαστε πολύ περισσότερο εργατικό δυναμικό από αυτό που μπορεί να παράξει η χώρα, περίπου 500.000 κενές θέσεις εργασίας. Μια δυνατότητα θα ήταν αυτές να καλυφθούν με τη γρήγορη απορρόφηση των μεταναστών στην αγορά εργασίας».

Την άποψή του συμμερίζονται και άλλοι Γερμανοί αξιωματούχοι. Ο διευθυντής της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας για την Εργασία Φρανκ-Γιούργκεν Βάιζε, μιλώντας στην εφημερίδα Bild, τόνισε ότι οι μετανάστες έχουν μεγάλες πιθανότητες να βρουν εργασία στη Γερμανία αφού η αγορά εργασίας στη χώρα είναι αυτή τη στιγμή σταθερή και σε θέση να δεχθεί νέους εργαζόμενους, ενώ όταν ρωτήθηκε αν οι μετανάστες μπορεί να πάρουν τις δουλειές των Γερμανών, απάντησε: «Κατηγορηματικά όχι. Οι εταιρείες έχουν τόσες πολλές κενές θέσεις εργασίας όσες ποτέ ως τώρα και εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πρόβλημα στη συμπλήρωσή τους. Χωρίς τους μετανάστες η Γερμανία θα χάσει ως το 2025 περισσότερους από 6,5 εκατομμύρια εργαζόμενους, οι οποίοι θα συνταξιοδοτηθούν, και γι’ αυτό τον λόγο είναι ξεκάθαρο ότι έχει ανάγκη από εξειδικευμένους μετανάστες, ενώ θα πρέπει να προωθήσει την ενσωμάτωσή τους με απλούς και κατανοητούς κανόνες και λιγότερη γραφειοκρατία».

Αλλά και η υπουργός Παιδείας Γιοχάνα Βάνκα εμφανίζεται πεπεισμένη ότι η Γερμανία μπορεί να επωφεληθεί από τους μετανάστες: «Αν μετά την πτώση του Τείχους το 1989 είχε κανείς σκεφτεί μόνο το κόστος, δεν θα μπορούσε να έχει δημιουργηθεί η αλληλεγγύη και η αισιοδοξία τις οποίες ζήσαμε. Αν ο πληθυσμός μας παραμείνει σχεδόν σταθερός, εξαρτόμαστε από τη μετανάστευση».

Στην Ελλάδα, αντιθέτως, έχουμε σε ημερήσια διάταξη λεκτικά πυροτεχνήματα εκατέρωθεν με πρωτοστάτη τον κ. Τσίπρα που δεν διστάζει να γράψει εκ νέου την ευρωπαϊκή ιστορία κι ακόμα-ακόμα να σκυλεύσει νεκρά παιδιά σε μια πολιτική, αντιευρωπαϊκή πρόζα του χειρίστου είδους προχτές στο ελληνικό κοινοβούλιο. Συμφώνησε για μετεγκατάσταση 50.400 προσφύγων χωρίς καν να έχει λύσει το θέμα των κέντρων υποδοχής, πόσο μάλλον καταγραφής. Την ίδια στιγμή το ένα ναυάγιο διαδέχεται το άλλο στο Ανατολικό Αιγαίο γιατί ως φωστήρες που είμαστε, όχι μόνο δεν μειώσαμε τις εισροές μεταναστών στη Θράκη, αλλά υψώσαμε το τείχος (εξαγγέλθηκε επί Παπανδρέου, ξεκίνησε επί Παπαδήμου και ολοκληρώθηκε επί Σαμαρά για να μην ξεχνιόμαστε) ως πολύ μάγκες και καραμπουζουκλήδες χωρίς συνοδεία σταθμών επεξεργασίας και παροχής ασύλου σε όσους ήταν πρόσφυγες. Aποτέλεσμα; Στροφή των ροών στα κύματα του Αιγαίου με τα γνωστά ολέθρια αποτελέσματα.

Ο λόγος περί τείχους είναι περισσότερο παραπλανητικός. Ιστορικά κανένα τείχος δεν εμπόδισε τις μεταναστευτικές ροές. Στην αποτελεσματικότερη των περιστάσεων τροποποίησε εν μέρει τις πορείες τους. Αποτελεί περισσότερο μια κίνηση εντυπωσιασμού κι αποφυγής αντιμετώπισης του προβλήματος. Επιτείνει την αίσθηση φόβου στους πολίτες –ότι απειλούνται, ότι τίθεται θέμα εισβολής- και καλλιεργεί εχθρικά, αν όχι ακροδεξιά αντανακλαστικά προς τους πρόσφυγες/μετανάστες.

Η χώρα μας λόγω διαφόρων δεδομένων με κύριο την γήρανση του πληθυσμού θα μπορούσε με τη σωστή οργάνωση να επωφεληθεί οικονομικά και πολιτιστικά από τους μετανάστες/πρόσφυγες και αντιστοίχως από χώρα κολαστήριο (η Αμυγδαλέζα δεν είναι πριν 50 χρόνια να θυμίσω) και απέραντο νεκροταφείο ανθρώπων με ικανότητες και δεξιότητες, παιδεία και πολιτισμό, να γίνει χώρα υπόδειγμα υποδοχής και ενσωμάτωσης.

Αυτά που θα έπρεπε να θέσει επί τάπητος επιτακτικά η ελληνική ηγεσία είναι:
-σωστή και έγκυρη καταγραφή
-δημιουργία κέντρων υποδοχής που να πληρούν τους κανόνες υγιεινής, αλλά και κοινωνικοποίησης κι όχι απλά δημιουργία γκέτου τύπου «μακριά από μας»
-δίκαιη και έγκαιρη εξέταση των αιτημάτων ασύλου

  • ασφαλείς επαναπροωθήσεις

-εθελούσιοι επαναπατρισμοί
-κατανομή των μεταναστευτικών φορτίων σε ευρωπαϊκό επίπεδο
-ενίσχυση της Frontex

Δεν θα αναφερθώ στην αναθεώρηση του Δουβλίνου ΙΙ, αφού αποτελεί κοινό τόπο πλέον των περισσοτέρων στην Ε.Ε. Αυτό όμως που χρήζει επισήμανσης είναι η ανάγκη να αντιληφθούμε ότι οι πολιτικές λύσεις που αγκαλιάζουν την παγκοσμιοποίηση δεν χρειάζεται να αμφιταλαντεύονται από το ένα άκρο στο άλλο. Έχουμε την ακροδεξιά που μιλά για αλλοτρίωση του έθνους, την ριζοσπαστική δεξιά που μιλά για ισλαμοποίηση της Ευρώπης και την κομμουνιστική αριστερά να απαιτεί να γίνουμε ξέφραγο αμπέλι, χωρίς να δίνει κανείς τους την δέουσα προσοχή στις τόσο σημαντικές λεπτομέρειες του όλου ζητήματος. Ορμώμενοι από τις ιδεοληψίες τους, τον εθνικό και θρησκευτικό φανατισμό καταλήγουν να μην βλέπουν την τύφλα τους.

Το ηθικό σκέλος, αν και θα ‘πρεπε να μας απασχολεί, καθότι είμαστε μια χώρα που λίαν προσφάτως, όχι πριν 500 χρόνια, βιώσαμε τόσο προσφυγικά όσο και μεταναστευτικά κύματα προς το εξωτερικό, δεν το θίγω, καθώς το θεωρώ αυτονόητο για όποιον γνωρίζει στοιχειωδώς την ιστορία αυτού του τόπου. Ενός τόπου που δυστυχώς αρέσκεται σε ρουκέτες εθνικολαϊκισμού τόσο αριστερόστροφου, όσο και δεξιόστροφου, δαιμονοποιεί πανεύκολα τους γύρω του, καγχάζει για το προ χιλιετιών παρελθόν του, ενώ με φουστανέλες και πετραχήλια τρέχει ασθμαίνοντας να προλάβει την κούρσα της εποχής.

Όταν θα αντιληφθούμε ότι χρειάζεται να γίνουμε συγκεκριμένοι, χωρίς σημαίες και φανφάρες, χωρίς αναστεναγμούς και κηρύγματα, τότε ίσως μας πάρουν και στα σοβαρά οι υπόλοιποι και κάποια μέρα βρούμε επιτέλους αυτό το ρημάδι το νήμα. Ως τότε, θα βράζουμε στο ίδιο καζάνι με τους μετανάστες/πρόσφυγες παρακολουθώντας ένα ατέρμονο σπιράλ θανάτων κι απελπισίας.

*Η Ευφροσύνη Παυλακούδη είναι δημοσιογράφος στα maga.gr και enface.gr.

Advertisements