Περί θρησκευτικών

12038673_10207406412536343_8136340748766779749_o

 

Κι ευτυχώς λίγο μετά τις εκλογές, λίγο πριν τον νέο δεύτερηπρώτηφοράαριστερά ΕΝΦΙΑ, λίγο πριν την εκλογή αρχηγού στη ΝΔ κι ενώ ο Αλέξης θεωρεί πως τα αγγλικά του επαρκούν για να μιλήσει χωρίς τη βοήθεια διερμηνέα με το σαξοφωνίστα Μπιλ Κλίντον, ο σοφός ελληνικός λαός ασχολείται με ένα μείζονος σημασίας ζήτημα: το μάθημα των θρησκευτικών και η απαλλαγή από αυτό.

Με την υπευθυνότητα στην οποία μας έχει συνηθίσει η κυβέρνηση της Αριστεράς από την πρώτηΠρώτη φορά, αυτήν του «λέω κάτι και μετά το μαζεύω όταν δω πως δεν με παίρνει», η αρμόδια υπουργός άνοιξε το ζήτημα· οι μαθητές που δεν επιθυμούν να διδαχτούν τα θρησκευτικά εφόσον η διδασκαλία του μαθήματος και ο χαρακτήρας του αντίκειται στις πεποιθήσεις τους, μπορούν με μια απλή δήλωσή τους να απαλλάσσονται από αυτό. Με ένα απλό «δε θέλω» λοιπόν.

Ουδείς εχέφρων φυσικά θα μπορούσε να αρνηθεί, όχι το δικαίωμα του ανήλικου μαθητή αλλά του γονέα ή του κηδεμόνα που δεν επιθυμεί ο βλαστός του να διδάσκεται υπό τύπον κατήχησης, ένα μάθημα όπως αυτό των Θρησκευτικών. Σαφώς επίσης, παραβιάζεται η θρησκευτική ελευθερία του μαθητή όταν υποχρεούται να δηλώσει το θρήσκευμά του ή τον αγνωστικισμό ή την αθεΐα του και να καταγράφεται αυτό σε επίσημο κρατικό έγγραφο.

Από την άλλη πλευρά όμως, γιατί θα πρέπει να σεβόμαστε την ελευθερία πίστης ή ιδεών του μαθητή μόνο ως προς το μάθημα Θρησκευτικών; Γιατί άραγε ο μαθητής που δεν θεωρεί όπως θεωρούσε ο Παπαρρηγόπουλος ή ο Ζαμπέλιος τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία ως συνέχεια του ελληνισμού να υποχρεούται να διδαχθεί την Ιστορία της; Ο μουσουλμάνος τουρκικής καταγωγής γιατί να διδάσκεται για την Επανάσταση του ΄21, τους Βαλκανικούς ή τη Μικρασιατική Καταστροφή αλλά όχι για τη σφαγή της Τριπολιτσάς; Ο θρησκόληπτος γιατί να διδάσκεται για την καταγωγή των ειδών όταν πιστεύει στο Θεό που με τα δυο χεράκια πλάθει κουλουράκια, τον Αδάμ και την Εύα; Ή ακόμη, ο φίλος της λογοτεχνίας γιατί να πρέπει να ασχολείται με τις ασήμαντες, σε σχέση με τα αντίστοιχα μεγέθη της Ευρώπης, περιπτώσεις της νεοελληνικής λογοτεχνίας του 19ου αιώνα πχ;

Είναι λοιπόν εξαιρετικά εύκολο να διολισθήσουμε στη λάθος κουβέντα, εισάγοντας έναν υποκειμενισμό που μπορεί να είναι απολύτως λογικός και δικαιολογημένος όταν μιλάμε για το άτομο, που η ελευθερία του οφείλει να είναι όσο το δυνατόν πιο απεριόριστη και το ίδιο να αποτελεί μέτρο της αλλά όχι όταν αναφερόμαστε στην εκπαίδευση που οφείλει να παρέχει το κράτος στους πολίτες του. Εκεί δεν μπορούν υποκειμενικά κριτήρια να καθορίζουν τους σκοπούς της εκπαίδευσης ενός σύγχρονου κράτους. Ούτε φυσικά και συντεχνίες, ομάδες συμφερόντων ή «θεσμοί».

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο λοιπόν απαλλαγή από μάθημα του σχολικού προγράμματος είτε της πρωτοβάθμιας είτε της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι αδιανόητη. Όσο αδιανόητη είναι φυσικά και η διδασκαλία ενός μαθήματος όπως εκείνο των Θρησκευτικών κατά τρόπο που είναι δεκαετίες πίσω ακολουθώντας ακόμη και σήμερα το βασικό κορμό που πρώτη η Αντιβασιλεία του Όθωνα, έθεσε σχετικά. Άρα;

Άρα πάμε στα δύσκολα. Δηλαδή στην αλλαγή του τρόπου διδασκαλίας. Είναι καταπληκτικό δε πως οι διδάσκοντες το μάθημα των Θρησκευτικών ή έστω μεγάλο μέρος τους, πολλώ απέχοντες από την προκατάληψη που τους θέλει με κότσο και φούστα ως τον αστράγαλο τις γυναίκες ή με μουστάκι και κουμπωμένο μέχρι πάνω το γιακά τους άνδρες, κατά τα πρότυπα της «Ζώης» και του «Σωτήρα», πολλές δεκαετίες πριν, έχουν θέσει και τον προβληματισμό τους για τον τρόπο που διδάσκεται το μάθημα και παρακολουθούν τις αντίστοιχες εξελίξεις της διδακτικής του στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες αλλά και τις προτάσεις τους για την αλλαγή που επιβάλλεται στο χαρακτήρα του μαθήματος. Τόνοι μελάνης έχουν χυθεί, ακόμη κι από υψηλόβαθμα στελέχη του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου σχετικά με τις αναγκαίες τροποποιήσεις αλλά αγνοούνται συστηματικά.

Κι εντωμεταξύ, η υφυπουργός πετάει προοδευτικούρες στον αέρα για ικανοποιήσει το κομματικό της ακροατήριο, ο αρχιεπίσκοπος παρεμβαίνει ως μη όφειλε, κι ο υπουργός μεταβαίνει στο Μέγαρο της Αρχιεπισκοπής για να «λύσει την παρεξήγηση». Κι όλα καλώς καμωμένα κι όλοι ευχαριστημένοι…

Δύο σημεία θέλω τέλος να τονίσω. Πρώτον, ας μη συγχέεται ο -αναγκαίος, το έχουμε πει- χωρισμός Εκκλησίας-Κράτους (που δεν γίνεται όχι γιατί αντιδρά η Εκκλησία, ας το χωνέψουμε, το Κράτος δεν συμφέρει για λόγους που δεν θα εξηγηθούν στο παρόν κείμενο) με τη διδασκαλία, την ανάγκη διδασκαλίας του μαθήματος των Θρησκευτικών. Και δεύτερον, ο τρόπος και το περιεχόμενο διδασκαλίας ενός μαθήματος, οποιουδήποτε μαθήματος, δεν μπορεί να είναι παιχνίδι στα χέρια καθενός, ανάλογα με τα πιστεύω του, την ιδεολογία ή την κοσμοθεωρία του. Και σίγουρα, είναι αρκετά σοβαρό ζήτημα για να αντιμετωπίζεται ανάλογα με τις απόψεις, τις συζητήσεις ή το διάλογο στα κοινωνικά δίκτυα.

Υ.Γ. Πολλοί προκρίνουν τη μετατροπή του μαθήματος σε θρησκειολογικό ως πιο ενδεδειγμένη λύση. Ας τονίσουμε απλώς ότι όπως ακριβώς δεν έχουν τον ίδιο χώρο στο σχολικό πρόγραμμα τα ομηρικά έπη με τη Μαχαμπαράτα ή το έπος του Γκιλγκαμές έτσι ακριβώς δε γίνεται να διδάσκεται το ίδιο ο Σιντοϊσμός με το Χριστιανισμό. Είναι νομίζω προφανές. Το κρίσιμο σημείο είναι να δούμε πως μπορεί να διδάσκεται ο Χριστιανισμός κατά κύριο λόγο χωρίς να προσβάλλει τη θρησκευτική πίστη όσων δεν είναι χριστιανοί ή δεν θρησκεύουν καθόλου. Και κάτι τέτοιο είναι απολύτως εφικτό.

Ας έχουμε ακόμα υπόψιν οτι σε όλα τα ευρωπαϊκά κράτη, διδάσκονται τα θρησκευτικά, όχι φυσικά ως μάθημα προσηλυτισμού ή υπό τύπον κατήχησης. Στη Μεγάλη Βρετανία για παράδειγμα, τα θρησκευτικά εντάσσονται στο Department Humanities μαζί με τη γεωγραφία και την πολιτική αγωγή και μάλιστα ως σημαντικότατο μάθημα, με έμφαση στον κοινωνιολογικό χαρακτήρα της θρησκεία κυρίως. Ευρωπαϊκή χώρα που δεν διδάσκονται θρησκευτικά, με τον α ή β τρόπο δεν υπάρχει.

Ωστόσο πρέπει να θεωρούμε δεδομένο πως δεν είναι δυνατόν να υπάρχει μάθημα κατήχησης που, αν και δεν μπορούμε να πούμε πως επιτυγχάνει το σκοπό του (τις εκκλήσιες δεν τις λες και κατάμεστες!) ωστόσο εθίζει στον ανορθολογικό τρόπο σκέψης προλειαίνοντας το έδαφος για την οποία εξοικείωση των μαθητών με τον ολοκληρωτισμό κάθε μορφής. Κι αυτό είναι απλώς ανεπίτρεπτο.

Advertisements